Bóle u seniorów

Dolegliwości bólowych u pacjentów w podeszłym wieku nie wolno lekceważyć. Niezależnie od tego, czy jest to ból w dole brzucha u starszej osoby, czy ból kręgosłupa, każdorazowo z tego typu dolegliwościami należy walczyć. Tym bardziej, jeżeli mamy świadomość, że ból to jeden z najczęstszych problemów, z jakimi borykają się seniorzy. Z naszego artykułu dowiesz się między innymi, jakie wyróżniamy rodzaje bólu, w jaki sposób się je diagnozuje oraz jak może wyglądać ich leczenie bólu u osób starszych.

Rodzaje bólu – czym się różnią?

Ból jest jednym z najczęstszych problemów zdrowotnych, z którym mierzą się osoby starsze. Jego właściwe rozpoznanie i zrozumienie jest ważne nie tylko dla właściwego leczenia, ale też dla codziennego komfortu życia. Wyróżnia się różne rodzaje bólu, które można sklasyfikować na podstawie przyczyny oraz sposobu odczuwania. Taka wiedza pozwala lepiej reagować na dolegliwości i wspierać seniorów w codziennym funkcjonowaniu. Każde dolegliwości bólowe, na przykład ból nóg u starszej osoby, mogą mieć różne podłoże, a także być odczuwalne w różny sposób. Dlatego, jeżeli senior skarży się na to, że coś go boli, warto udać się z nim do lekarza, który będzie w stanie określić przyczynę, a także dobrać skuteczne sposoby jego leczenia. W trosce o komfort życia emeryta, z bólem należy obowiązkowo walczyć.

Rodzaje bólu ze względu na przyczynę

Znajomość przyczyny bólu jest kluczowa dla określenia właściwej terapii, zarówno farmakologicznej, jak i niefarmakologicznej. Rozpoznanie źródła dolegliwości pozwala również na wprowadzenie skutecznych działań profilaktycznych i wspierających codzienne funkcjonowanie seniora. Jakie możemy wyróżnić rodzaje bólu ze względu na przyczynę?

• Receptorowy – powstaje wskutek podrażnienia receptorów nerwowych, np. ból brzucha na skutek stanu zapalnego.
• Niereceptorowy – pojawia się w sytuacjach, gdy dochodzi do uszkodzenia struktur układu nerwowego lub ucisku na nerwy, np. ból nóg od kręgosłupa.
• Psychogenny – związany z czynnikami emocjonalnymi, depresją lub stresem, często spotykany u osób starszych, które doświadczają samotności lub obniżonego nastroju.

Każdy z tych rodzajów bólu wymaga indywidualnego podejścia, ponieważ skuteczne leczenie zależy od właściwego zdiagnozowania przyczyny. Ważne jest, aby rodzina i opiekunowie zwracali uwagę na wszelkie sygnały wysyłane przez seniora, takie jak zmiana nastroju, ograniczenie aktywności czy niepokój.

Rodzaje bólu ze względu na dolegliwości

Oprócz przyczyny istotny jest również sposób, w jaki ból jest odczuwany. Ten podział pozwala nie tylko lepiej opisać dolegliwość, ale także ułatwia lekarzom dobór odpowiednich metod leczenia i planu rehabilitacji. Wyróżniamy tutaj:

• ból ostry – charakteryzuje się dużym natężeniem i krótkotrwałym występowaniem, zwykle związany z nagłym urazem lub stanem zapalnym;
• ból przewlekły – trwa powyżej trzech miesięcy i często towarzyszy postępującym chorobom przewlekłym, takim jak artretyzm czy neuropatia. Jego odczuwanie może być różnorodne – od stałego dyskomfortu po epizody nasilającego się bólu, który ogranicza codzienne aktywności.

Senior, który odczuwa przewlekły ból, wymaga szczególnej uwagi i systematycznej kontroli, aby utrzymać jak najwyższą jakość życia. Zrozumienie, jak odczuwany jest ból, pozwala także rodzinie lepiej wspierać seniora, zapewniając mu komfort i bezpieczeństwo w codziennym życiu. Nieoceniona w takim przypadku jest też opiekunka dla osób starszych, która przebywając na co dzień z pacjentem, może pomóc w rozpoznaniu odpowiedniego rodzaju bólu. Osoby zainteresowane tą rolą mogą sprawdzić dostępne oferty pracy, by w profesjonalny sposób wspierać seniorów w ich codziennych potrzebach. 

Diagnozowanie bólu u seniorów

Zanim możliwe stanie się leczenie bólu u osób starszych, niezależnie od tego, czy będzie to ból w dole brzucha, ból nóg, kręgosłupa, czy kolana, konieczna jest odpowiednia diagnoza. Wbrew pozorom, diagnozowanie bólu u seniorów, może stwarzać pewne problemy. Zdarza się, że osoby w podeszłym wieku bagatelizują dolegliwości bólowe. Niekiedy też ukrywają swoje cierpienie przed lekarzem, rodziną lub opiekunami, ponieważ nie chcą nikogo martwić. W takim wypadku bliscy lub opiekunka powinni dokładnie obserwować takiego seniora i zwracać uwagę na wszelkie niepokojące znaki. Na przykład ból nóg w podeszłym wieku może przejawiać się np. grymasem bólu na twarzy podczas wchodzenia po schodach lub przytrzymywaniem się poręczy fotela podczas wstawania z niego.

Skala bólu

Lekarze, do diagnozowania bólu u seniorów, posługują się różnorodnymi skalami. W większości przypadków nie ma większego znaczenia, czy jest to ból w dole brzucha u starszej osoby, czy też ból kolana. Do grupy najczęściej wykorzystywanych metod dla diagnostyki bólu u seniorów zalicza się VAS – 10-punktową, wizualną skalę analogową (skrót od angielskich słów Visual Analogue Scale). Ta metoda diagnostyczna polega na tym, że pacjent sam wskazuje natężenie bólu, jaki odczuwa, wybierając odpowiednią cyfrę. 0 to całkowity brak bólu, podczas gdy 10 jest najsilniejszym, trudnym do zniesienia bólem. Istnieją także inne skale, które mogą wykorzystywać lekarze przed podjęciem leczenia bólu u osób starszych.

Leczenie bólu u starszych osób

Leczenie bólu u osób starszych może przybierać różne formy, między innymi w zależności od rodzaju odczuwanego bólu. Spore znaczenie będzie miał wybór odpowiedniej, indywidualnie dopasowanej do pacjenta, terapii. Do najczęściej stosowanych, jak również najłatwiej dostępnych metod leczenia bólu zalicza się farmakoterapię. Najczęściej pacjentom zaleca się stosowanie:

• doustnych leków przeciwbólowych,
• żeli i maści, nakładanych miejscowo.

Dodatkowo leczenie dowolnego bólu u osób starszych (w dole brzucha, nóg, kolana, kręgosłupa itp.) można wspierać fizjo- lub psychoterapią. Ta druga ma szczególne znaczenie zwłaszcza w przypadku bólu przewlekłego. W takim wypadku równie ważna, co leczenie dolegliwości, jest także poprawa stanu psychicznego cierpiącego pacjenta.

Sposoby łagodzenia bólu

Istnieje szereg sposobów, dzięki którym możliwe jest łagodzenie bólu u seniora, a przez to także wsparcie farmakoterapii.  Najczęściej stosowanym sposobem na łagodzenie bólu u starszych osób, obok leków i maści, są chłodne lub rozgrzewające okłady, przykładane bezpośrednio w miejscu odczuwania bólu np. na kolano lub krzyż. My zachęcamy także do poznania innych metod, które mogą ulżyć seniorowi w bólu. Są to między innymi:

• odpowiednia edukacja – starsze osoby powinny mieć świadomość tego, że jesień życia nie musi oznaczać życia w ciągłym bólu, a także, że gdy źle się czują, mają prawo szukać pomocy;
• fizjoterapia i masaż – doświadczony fizjoterapeuta lub masażysta może przynieść seniorowi ulgę w przypadku wielu różnych dolegliwości bólowych;
• psychoterapia i różnego rodzaju grupy wsparcia – współpraca z terapeutami, indywidualnie lub grupowo, może pomóc uporać się z bólem psychogennym;
• techniki relaksacyjne – nauczą seniora, w jaki sposób się rozluźnić, dzięki czemu będzie on mógł poczuć ulgę w bólu.

Należy pamiętać, że ból u starszej osoby, bez względu na to, gdzie jest zlokalizowany, to oznaka choroby, a nie część procesu starzenia. Nie należy się przyzwyczajać ani tym bardziej z takim bólem żyć! Dzięki zastosowaniu powyższych metod łatwiej będzie seniorowi pozbyć się bólu lub go złagodzić.

Zaktualizowano: 03.12.2025 09:31